Cultuur op school - Van crea-middag tot videoclip

"Cultuur is een scheppingsgegeven. God heeft gezegd dat we deze aarde moeten ontwikkelen. Cultuur brengt aan het licht hoe mensen met de geschapen werkelijkheid omgaan, hoe ze herscheppend bezig zijn vorm en uiting te geven aan Gods schepping.

Vooral christenen moeten deze opdracht niet aan hun neus voorbij laten gaan", zegt Henk Oostra, interim-directeur schoolzaken bij Veluwe Plus. Hij zet zich speciaal in voor cultuur in het christelijk onderwijs.

"Christenen maken zich niet zo druk om cultuur. Nu heeft het vaak een veel te geringe aandacht binnen het christelijk onderwijs. We denken dat het een werelds item is, terwijl het daarentegen een bijbelse opdracht is. We hebben het weggegeven aan niet-gelovigen, en christenen hebben niet duidelijk laten horen dat ook het gebied van de kunst het terrein van God is. Waar staan wij als christenen?" Het is voor Henk een missie geworden scholen te helpen in hun zoektocht naar cultuur op de basisschool. Het zou goed zijn als basisscholen onderzoeken welke kunstuiting geschikt is voor de school zodat ze een goede keuze kunnen maken.

De overheid vindt het ook belangrijk dat leerlingen in aanraking komen met cultuur. Er zijn cursussen uitgeschreven om leerkrachten op te leiden tot ICC'ers: Interne Cultuur Coördinators. Dit is zo'n vier jaar geleden begonnen. Wat doet zo'n ICC'er eigenlijk?

Kunstenaar in de klas

Hetty Smit is ICC'er op basisschool In de Lichtkring te Zeewolde. Daarnaast werkt ze als docent Algemene Muzikale Vorming en dirigent. Hetty noemt zichzelf een "cultuurfreak met oog voor de interesses van leerlingen". "Een ICC'er is iemand die in de gaten houdt of er in alle klassen evenredig veel culturele activiteiten aan bod komen. Op dit moment is het op veel scholen nog zeer afhankelijk van de leerkracht of de kinderen op dit vlak voldoende uitdaging krijgen. Een juf met een danscarrière achter de rug zal de kinderen misschien eindeloos vermoeien met geweldige dansen en de museumfreak zal alle musea uit de omgeving met zijn klas bezoeken. Maar daartegenover staan leerkrachten die nooit met de kinderen op stap gaan! Of die nooit eens een kunstenaar in de klas halen.

Daarom maken veel scholen een beleidsplan om te waarborgen dat alle disciplines evenredig aan bod komen. Helaas zijn heel veel dingen al snel te duur. Ik probeer leuke activiteiten en tentoonstellingen te ontdekken die goedkoop zijn. Onze school ligt cultureel gezien wat ongunstig in de polder, dus moeten we zelf zoeken naar vervoersoplossingen. En ik wil komend jaar meer aandacht geven aan foto en film en daar een professioneel iemand voor inhuren. Verder heb ik een nieuw plan geschreven voor het crea-gebeuren. De crea-workshops waar kinderen op kunnen inschrijven, geven veel mogelijkheden om de culturele blik van kinderen te verruimen. Het is leuk de creatieve talenten van ouders in te schakelen. En eerlijk is eerlijk, zonder ouders geen crea-workshops."

Schone taak

Op de school van Hetty ontvangen ze subsidie van de gemeente om alle kinderen zes basismuzieklessen per jaar te geven door een muziekdocent van de muziekschool. Ook mogen ze op kosten van de provincie een voorstelling bezoeken. Hetty: "Als ICC'er van onze gereformeerde basisschool is het dan mijn taak om van tevoren goed kort te sluiten om wat voor voorstelling het gaat. Soms ga ik van tevoren kijken om een en ander te beoordelen, want het is natuurlijk niet zo dat als we het gratis kunnen krijgen, we het ook gelijk aan moeten pakken. En het is heel belangrijk daar ook met de kinderen over te praten: wat kunnen wij als christenen wel zien, lezen, horen, doen.. en wat vinden wij niet meer passen bij ons als christen? Hier ligt een schone taak voor ouders om eens lekker met je kind over te discussiëren."

Tips

Liesbeth Holtland-Braaksma noemt zichzelf "een thuismoeder met veel creatieve ambities die nog vorm moeten krijgen". Voorlopig houdt ze zich bezig met het geven van crea-workshops op de basisschool van haar kinderen. "Ik heb met de onderbouwklassen een workshop portretschilderen gedaan. Na een kunsthistorische inleiding op een niveau dat de kinderen konden volgen, liet ik bijvoorbeeld de Mona Lisa zien en legde ik iets uit over het effect van kleurgebruik. Daarna gingen de kinderen aan de slag, in totaal duurde het ruim een uur. Dit jaar heb ik als crea-moeder twee keer een serie van vier lessen van een uur gedaan. De eerste ronde hebben we met papier-maché iets gemaakt, de tweede ronde heb ik beeldhouwen in gips gedaan met kinderen uit de bovenbouw."

"Ik vind het belangrijk met kinderen beeldend bezig te zijn, omdat als je er als kind nooit mee hebt kennisgemaakt, je misschien manieren om jezelf te uiten mist, waar je veel, ook plezier, aan zou kunnen beleven. Ik vind het dan leuk iets te kiezen wat niet zo voor de hand ligt. Daarom heb ik bijvoorbeeld ook voor beeldhouwen gekozen. Het is heel anders dan kleien; je laat iets tevoorschijn komen door iets weg te halen. Daar is driedimensionale fantasie voor nodig. 

De kinderen vonden het beeldhouwen erg leuk, ze waren ook erg fanatiek, maar hadden eigenlijk te weinig tijd. Papier-maché vonden ze niet zo leuk om te doen. De kinderen van de onderbouw waren wel weer erg enthousiast over het portretschilderen."

"Het is intensief om op mijn manier crea te geven maar ze weten me meestal toch wel weer te strikken voor iets creatiefs. Ik vraag me wel eens af waarom er tegenwoordig wel een vakdocent voor gym en muziek is op de basisschool, maar niet voor de beeldende vakken. Er zou meer van te maken zijn, ook al realiseren we nu ook leuke activiteiten."

Tips:

- Bij de gemeente kun je vragen naar een medewerker die zich bezighoudt met culturele zaken. Zo iemand bemiddelt vaak tussen basisonderwijs en culturele instellingen in de gemeente

- Check bij je school of er een beleidsplan bestaat en hoe het budget eruitziet. Er zijn scholen die ook nog geld ontvangen van de gemeente of de provincie voor bijvoorbeeld vervoer. Elke school ontvangt in ieder geval € 10,99 per leerling

Waar haal je deskundigheid?

* De disciplines:

Dans/drama (Theatersport is nu een veel gebruikte vorm. Er zijn twee teams die improviseren op een thema en van een jury punten krijgen)

Beeldende vorming (Van het platte vlak tot driedimensionaal, ook foto/film, multimediale technieken)

Cultureel erfgoed (Museumbezoek, stadswandeling, geschiedenis)

Literaire vorming (Gedichten lezen en zelf schrijven zoals Elfjes maken)

Waar haal je deskundigheid?

- EDU-ART is een adviesbedrijf. Zij adviseren mensen die werkzaam zijn in onderwijs, de culturele sector en gemeenten. EDU-ART initieert en organiseert ontmoetingen tussen deze mensen. Op deze manier kunnen onderwijs en cultuur elkaar versterken. In www.decultuurwinkel.nl wordt het aanbod weergegeven per discipline voor het voortgezet en basisonderwijs.

- Andere initiatieven zijn de BIK-kunstenaars. Dat zijn kunstenaars die een opleiding gevolgd hebben om hun kunst in projecten aan te leren aan kinderen. Op www.beroepskunstenaarsindeklas.nl is een groot aanbod. Johan van Zanten, een BIK-kunstenaar in spe, had op een montessorischool in Utrecht een truiensjaal laten maken door kleuters. Deze sjaal was voor de boom ‘Fred'. Die was 183 jaar en had het koud. Door een bizar toeval werd ‘Fred' vijf dagen later omgezaagd. De kinderen zaten daar heel vol van. De wethouder heeft ter compensatie een bankje laten maken van ‘Fred' en krukjes van de takken. Elk kind kreeg een stukje ‘Fred' mee naar huis. Dit project vergeten de kleuters niet meer.

- Maak een videoclip met de hele klas. Via www.clipcrew.nl kunnen scholen inschrijven op een videoclip die in de school gemaakt wordt. De leerlingen maken zelf het decor en spelen zelf de hoofdrol. Op de website zijn voorbeelden te zien.

- Op www.kleinkunstig.nl kunnen scholen een theatervoorstelling boeken. De meeste theatermakers bij Kleinkunstig hebben een christelijke achtergrond. Maatwerk is mogelijk.

Bovenstaande is een kleine greep uit het grote cultuuraanbod. Op deze manier kan elke school zijn eigen kunstmenu samenstellen.

Tekst: Helene Wieringa-Pruijssen, 2008-4

Deel dit bericht ook via:

Geplaatst door Helene Wieringa-Pruijssen op donderdag 02 februari 2012 om 00:00