Christelijk opvoeden (3) - Drie ouderparen aan het woord

Zegenen_-_KLEIN In dit artikel over christelijk opvoeden gaan drie ouderparen met elkaar in gesprek. Hoe gaat het nu echt in de praktijk van alledag? De realiteit is weerbarstig: we voelen ons regelmatig tekortschieten als ouders. Maar, zeggen we ook tegen elkaar: ontspan, wees mild voor jezelf en je kinderen en vertrouw op God.

Naam: Hans (39) en Elly Maat (38 )

Aantal kinderen: 4

Leeftijd: twee meisjes van 14 en 11 en twee jongens van 13 en 4 jaar oud

Hij is vader en coach, spreker en adviseur bij een christelijke organisatie

Zij is huisvrouw en groepsleerkracht (vaste inval) op een basisschool

Kerkelijke achtergrond: Protestantste Kerk Nederland

Naam: Jurgen (43) en Marijke Vink (36). Namen zijn gefingeerd.

Aantal kinderen: 4

Leeftijd: vier meisjes van 18, 15, 12 en 6 jaar oud

Hij is vader, docent en betrokken bij de jongerendiensten in de kerk

Zij is moeder, studente creatieve therapie en is actief in het kerkelijk kinderwerk

Kerkelijke achtergrond: Nederlands Gereformeerd

Naam: Erik (44) en Suzanne de Vries (39). Namen zijn gefingeerd.

Aantal kinderen: zes

Leeftijd: vier meisjes van 15, 13, 12 en 10 en twee jongens van 6 en 3 jaar oud

Hij is vader en eigenaar van een supermarkt

Zij is moeder, bedrijfskundige en actief in de onderneming van haar man

Kerkelijke achtergrond: evangelisch

Onvoorwaardelijke liefde, hoe doe je dat?
Hans: "Ik let er zelf bewust op dat ik investeer in een gevoelsband tussen mijn kinderen en mij. Dat we écht contact hebben. Vooral als ik ze naar bed breng, vraag ik vaak hoe ze zich voelen bij iets. En dan gaat het er niet om hoe ik dat waardeer. Dat risico is bij mij wel groot, want ik heb van mezelf een kritische houding. Mijn kinderen merken dat aan mij, dat kan niet anders. Daarom vind ik onvoorwaardelijke liefde ook zo'n groot woord. Ik ben me bewust van mijn kritische houding en probeer wel ruimte te geven. Maar soms ben ik snel met mijn reacties en zie ik dat mijn kind toch wel een beetje gekwetst is. Dan voel ik me gefrustreerd omdat ik hem niet op waarde geschat heb. Mijn oudste zoon spiegelt zich aan me, maar kan tegelijkertijd een andere mening hebben. Geef ik hem die ruimte? Ik hoed mezelf ervoor dat ik van mijn kinderen kopietjes van mezelf wil maken. Dat ik alleen van ze hou als ze net zo denken en zijn als ik. Dat is gedwongen liefde en in zijn meest scherpe vorm prostitutie. Dat wil ik niet, maar toch speelt het in de relaties die je hebt."
Marijke: "Dit roept bij mij veel herkenning op. Ik ben heel erg van de voorwaardelijke liefde. Zo ben ik zelf ook opgevoed. Ik heb moeten leren om het anders te doen. Vorige week heb ik met mijn oudste dochter van 18 over dit onderwerp zulke goede gesprekken gevoerd. Ik spreek dan uit dat ik het bijvoorbeeld moeilijk vind dat ze ervoor kiest niet naar de kerk te gaan. Vijf minuten daarvoor zeg ik dan nog: ‘Ik wil eigenlijk wel dat je zondag meegaat naar de kerk, want je bent de vorige twee zondagen ook niet geweest.' Dan hoor ik het mezelf zeggen, ik kan het weer niet loslaten. Resultaat is ruzie en zwijgen. Op een gegeven moment moet ik huilen, zoals nu ook weer, en dan zegt ze: ‘Ik ben gekwetst en jij zit te huilen'. Ik heb haar uitgelegd dat ik me realiseer dat het naar haar toe overkomt alsof ik pas van haar hou als ze doet wat ik wil. Maar ook dat, volgens mij, een leven met God de beste keus is. Dat kwam goed aan, dat snapte ze. Ik heb haar ook verzekerd van mijn liefde voor haar: ‘Wat je ook kiest, ik hou van jou'. Zij legde uit dat er op dit moment in haar leven veel verandert en dat het feit dat God altijd dezelfde is voor haar een steun is. Dat weet ze dus..."

Doen we het wel goed?
Jurgen: "Hebben we wel genoeg gedaan, genoeg erin gestopt? Onze oudste is 18 en we geloven en vertrouwen dat het goed genoeg zal zijn en we willen het aan God overlaten. Je wilt graag vasthouden en waarschuwen. Bijvoorbeeld hoe ze met drank omgaat of met haar vriendje, als het gaat om seksualiteit."
Marijke: "Onzeker in de opvoeding ben ik altijd geweest. Ik laat het niet merken aan de kinderen, maar ik heb het er wel altijd over met Jurgen. Als ik boos ben, schreeuw ik soms. Als ik zie dat mijn kind verlegen is, denk ik dat het door mij komt. Zie je wel, dat komt omdat ik dominant ben. Ik heb een tijd lang God gebeden om geduld. Dat heeft geholpen."
Suzanne: "Ik sta daar niet bij stil. Ik denk wel dat ik grote fouten maak en ben me ervan bewust dat ik ze zal blijven maken. Ik probeer afgestemd te blijven op God en ik lees opvoedkundige boeken van christelijke schrijvers. Op die manier hoop ik blinde vlekken vóór te zijn. Ik hoor wel eens van mensen dat ze heel verkrampt zijn. Wat houdt een kind daaraan over? Dat wil ik niet, ik laat het niet toe. Wat maakt nou het verschil tussen opvoeden en christelijk opvoeden? Het mensbeeld volgens mij. Ik geloof dat we vanuit onszelf niet het goede in ons hebben. Niet dat we geen goede dingen kunnen doen, dat wel! ‘In zonde geboren' klinkt zo zwaar. Ik heb geen geweldig goede kinderen gekregen waar ik het goede uit moet peuteren. Dat haalt voor mij de lading er wel van af. En ik zeg regelmatig tegen mijn kinderen dat ik iets niet goed heb gedaan."
Erik: "Onze eerste heb ik wel eens geslagen. Ik ben erachter gekomen dat dat niets oplost. Daarna heb ik het ook niet meer gedaan. Eerst bemoeide ik me ook nog teveel met de ruzies van de kinderen. Dan kwam het voor dat beide kinderen zich tegen mij keerden. Het lost zichzelf beter en sneller op zonder een ouder erbij."
Elly: "Ik was zo jong toen ik trouwde en onzeker en emotioneel in het opvoeden. Als ik mijn kinderen verlegen zie, denk ik: dat hebben ze van mij. Ik heb ze niet assertief genoeg opgevoed. Ik kan het niet meer overdoen, maar ik had het misschien anders willen doen."
Hans: "Ik word er ook wel een beetje moe van.. Moeten we niet wat milder zijn over ons eigen opvoeden en over wie we zijn? Ik wil me niet te veel bezighouden met de schade die mijn kinderen eventueel kunnen oplopen door mijn opvoeding. Een nuchtere houding is gezond, want we slaan soms een beetje door."

Het goede voorbeeld
Suzanne: "Ik heb het aan mijn kinderen gevraagd. Ze vonden het positief dat ik kan toegeven als ik dingen fout heb gedaan. En ook dat ik het weer goedmaak, als ik onenigheid heb gehad met een kind. Het is natuurlijk belangrijk bij alles wat je door wilt geven dat je jezelf houdt aan wat je van je kinderen vraagt."
Hans: "Dat is best spannend. Ik ben wel eens passief aan het zappen voor de tv. Dan corrigeren mijn kinderen mij: ‘Eerst in de gids kijken'."
Erik: "Ik hecht eraan om samen met mijn kinderen te bidden en de bijbel te lezen, als ik ze 's avonds naar bed breng. Dat is voor mij persoonlijk ook een belangrijk moment want overdag ben ik er niet veel. En ik wil consequent zijn in de kerkgang. In het verleden heb ik wel eens geopperd om thuis te blijven, gewoon even een dag ertussendoor helemaal niks. Maar Suzanna zei terecht dat de kinderen dan misschien ook gaan denken: ‘Ik heb een drukke zaterdag gehad, dus vandaag maar niet naar de kerk'."
Hans: "Het is een loyaliteitsconflict in ons gezin. Ik heb een haat-liefdeverhouding met de kerk en dat weten mijn kinderen. Ik hou me voor dat ik ook nog andere dingen communiceer: ik hou van gospelmuziek, schrijf liedjes en coach bands. Ik neem mijn kinderen overal mee naar toe: van scholierenweekenden mét inhoud tot de EO-jongerendag. Dat werkt aanvullend bij de kerk. De muziek die we thuis luisteren bijvoorbeeld komt niet uit het jaar nul, ook al waardeer ik zelf best een kerkorgel."
Elly: "Het is mooi als ze van mij weten en ook aan mij kunnen zien dat God de belangrijkste is voor mij. Ze zien me bijvoorbeeld voor mijzelf bijbellezen en ze weten dat ik voor ze bid als ze wegfietsen. Maar het is ook merkbaar in de keuzes die ik maak, de woorden die ik gebruik, hoe ik met mensen omga, ook als ze niet gelovig zijn. Wij hebben onze kinderen van God gekregen en het is onze roeping ze bij Jezus te brengen."
Jurgen: "Mijn ouders waren geen praters over het geloof. We kenden periodes dat we niet baden aan tafel. Het ging nooit over geloven bij ons thuis en dat heb ik echt gemist. Ik vind het daardoor zelf ook moeilijk het geloof met mijn kinderen te delen. Ik heb het gevoel dat ik daarin tekortschiet. Ik ben me hiervan bewust en moet dus regelmatig een drempel over. Daarom ben ik blij dat we het met zijn tweeën doen en elkaar kunnen aanvullen."

Straffen en goedmaken
Jurgen: "Straf is niet zo'n issue bij ons. Vroeger zetten we ze wel op de mat: ‘Kom maar terug als je weer normaal kun doen.' Nu geven we geen straf meer. Onze oudste dochter heeft voor de tweede keer haar fiets laten stelen. We hadden haar herhaaldelijk gewaarschuwd dat op die plek haar fiets gestolen zou kunnen worden en dat wij geen cent zouden bijdragen, mocht dat gebeuren. Nu heeft ze last van de gevolgen van haar eigen gedrag, dat is dan haar straf."
Suzanne: "Zo gaat dat bij ons ook: de ouderen moeten de consequenties dragen van de verkeerde keuzes die ze zelf maken. De kleintjes zet ik nog wel eens op de trap: ‘Straks kom ik erover praten'."
Hans: "In de bijbel komt straf, kastijden, regelmatig voor. Ik weet dat je je kinderen niet mag verbitteren maar ik ben ook wel eens bang voor de andere kant, dat ik ze niet stevig genoeg aanpak."
Erik: "Heeft kastijden er ook niet mee te maken dat je bepaalde regels stelt en zegt ‘tot hier en niet verder'? En ze dan natuurlijk consequent hanteren."
Suzanne: "Soms ben ik wel expliciet met straf geven. Laatst kwam er een kind een uur te laat thuis en haar mobiel lag thuis. Dan mag ze de volgende dag een uur eerder naar bed."
Elly: "Ik hecht eraan om in het gebed 's avonds vergeving te vragen voor ruzies die er die dag zijn geweest. En dan noem ik ook mezelf."
Hans: "Ik herken dat je zelf ook vaak degene bent die om vergeving moet vragen aan zijn kinderen. Je legt het bij God neer, met je hele hebben en houden, hoe vervelend het ook was. Verzoenen is belangrijk. Als ouders maak je ook wel eens ruzie en dan is het goed als de kinderen zien dat je het ook weer goedmaakt. "
Marijke: "Ik heb mijn oudste dochter heel veel om vergeving moeten vragen. Ze zal wel denken: daar komt ze weer. Ik geloof echt dat het belangrijk is om te doen. Als ik laat merken dat ik me ervan bewust ben dat ik een grens over ben gegaan, krijg ik dat ook weer terug."